مناسبتهايى با آن دارد اخت العروس مىگويند كه معنيش خواهر عروس است . پس از خواجه نصير نامورترين رياضىدانان اسلامى مأمون است كه دربارهء قضاياى اقليدس تحقيقات عميق و موفقيّت آميزى كرده ، و هم اوست كه نخستين قضيّهء نخستين كتاب را يافته است ، و ايرانيان اين قضيّه را به نام وى هيأت يا صورت مأمون ناميده‌اند و مىگويند مأمون از كشف اين قضيّه چنان مشعوف شد و به وجد آمد كه حلّ آن را روى آستينش نوشت كه هميشه برابر ديدگانش باشد . همچنين آورده‌اند كه مأمون در واپسين دقايق عمرش گفت : اين حقيقتى دردناك و اندوه‌بار است كه در عالم هستى تنها دو علم وجود دارد كه آدمى مىتواند در مسير تحقيق و استدلال آن دو ، نيروى انديشه‌اش را به كار اندازد اين دو علم يكى رياضى و ديگرى منطق مىباشد ، امّا منطق دانشى بيهوده و خوارمايه است كه آموختنش هيچ سود ندارد ، امّا علم رياضى كه اصيل و حقيقى و پر سود مىباشد فرا گرفتنش بسيار دشوار مىباشد . ايرانيان در علوم اندازه‌گيرى ارتفاع خورشيد ، مثلثات و رصد بندى و هندسه كه علم اندازه و كميّت يا تظاهر هندسيات ( Tzuhour Hendecyat ) نيز مىگويند ، و به معنى تخمين مقادير است ، اطلاعات پر دامنه‌اى دارند . همچنين به ابزار علمى و عملى زمان قديم ، آنچه مربوط به علم رياضى و اخترگرى مانند كره ، نقشه‌هاى مربوط به آسمان و افلاك ، اسطرلاب ، و ديگر آلات علمى است آشنايى كلى دارند . امّا دانشمندان ايران به علم المناظر - اپتيك ( Optique ) كه بخشى از علم رياضى به شمار مىرود بسيار نمىپردازند ؛ استادانشان در اين رشته ابن هيثم يكى از دانشمندان بنام عرب مىباشد . دانشوران با كتاب المجسطى بطلميوس الفت و آشنايى دارند . كتاب كرويات تئودزيوس ( Theodosius ) و اتوليكوس ( Autolicus ) ، آسكله پيوس ( Asclepius ) و منه لوئوس ( Menelaus ) ، همچنين قطعاتى از ارشميدس را بسيار عالى مىدانند .